Çoğumuzun “Unuttuğu” Acı Gerçek

İnternet, bilgisayarlar, akıllı cep telefonları… Hepsi artık hayatımızın ayrılmaz birer modülü olmuş durumda. Artık hepimizin elinde bir telefon, meskeninde en azından bir bilgisayar var. Bu aygıtların hepsi de internete bağlı durumda. İstediğimiz vakit internete ulaşabiliyor; aradığımız her şeyi rahatlıkla bulabiliyoruz. Alışverişimizi bu aygıtlar aracılığı ile yapıyor, banka şubesine gitmeden tüm paramızı yönetebiliyoruz.

Birinci bakışta hepsi epey kolay üzere görünüyor değil mi? Gerçekten de kolay. Lakin bu kolaylık, ne yazık ki daima unuttuğumuz kimi beşerler için pek geçerli değil. Kimlerden mi bahsediyoruz? Olağan ki hayatın pek çok alanında olduğu üzere, internet ve aygıtlar konusunda da daima “görmeyi unuttuğumuz” engelli insanlardan. 

Şayet boynunuzdan aşağısı felç bir biçimde yaşıyor olsaydınız, bunları yapmak pek de kolay olmayacaktı. Hatta mümkün bile olmayacaktı. Kimse sağlıklıyken oturup üzerine düşünmez, ancak hastalık, yaşlılık ya da kaza üzere sebeplerden ötürü vücut işlevlerini kaybeden beşerler için hayat çok öbür çeşitten bir gayrettir.

Erişilebilir Olmak

Ne bilgisayarı, ne de interneti icad edenler gün gelip de bu ikilinin girmediği delik kalmayacağını hayal etmiyorlardı elbet. Geçmişte verdikleri demeçlerde bu açıkça görülüyor. Fakat bilgisayarların küçülen boyutları, artan güçleri ve düşen fiyatları sayesinde artık modern dünyada onları göremeyeceğiniz yer pek kalmadı. Çoğumuzun meskeninde tek buzdolabı varken, internete bağlı cihaz sayısı daha fazla.

Bu artış çeşitli sakatlıklar ve hastalıklar yüzünden hareket yeteneğini kaybetmiş beşerler için hayata yeni bir ufuk açıyor. Enteresandır, herhalde bu durumu pek az insan öngörebilmiştir. Sağlıklı beşerler nadiren bu bahislere baş yorarlar zira.

İşte bu bahislere baş yoranlardan biri de internetin mucidi sayılan ve W3C isimli internet standartlarını belirleyen konsorsiyomun başındaki Tim Berners-Lee idi. Bu kurum internet üzerinde engelli kullanıcıların gereksinimlerini dikkate alan erişilebilirlik rehberini de hazırlamıştı. Bu rehber şimdi harfiyen olmasa da, gitgide daha fazla web sitesi tarafından dikkate alınıyor.

Web sitelerinin engelli kullanıcıların ihtiyaçlarını yavaş yavaş da olsa dikkate almaya başlaması âlâ bir gelişme tabi. Fakat dünya çapında internetten büyük yarar sağlayabilecek olan engelliler için internetin büsbütün dönüşmesini beklemek bir hayal olurdu. Bunu dikkate alan kimi teşebbüsçüler, engellilere yardımcı olabilecek klavuz siteler ve toplumsal ağlar oluşturmaya çabalıyorlar.

Toplumsal yardımlaşma emelli sitelerin sayısı gün geçtikçe artıyor. Ana hedefleri ise engelli kullanıcılara internet ve teknolojiyi kullanarak çeşitli zorlukları nasıl aşabileceklerini göstermek, ayrıyeten onların sesini duyurmak.

Sağ Kolunuz

Engelliler için özel araçlar da var

İnternet kullanımının yaygınlaşması ve bu ortamda verilen hizmet çeşitliliğinin artması, engelliler için sahiden çok değerli. Bankacılıktan tutun da alışverişe kadar her hizmetin internet üzerinden rahatça erişilebilir olması bu beşerler için gerçek bir can simididir.

Ne var ki burada anahtar sözün “rahatça erişilebilir” olduğunu unutmamak gerekiyor. Çağdaş bilgisayarlar da, günlük hayatta karşımıza çıkan neredeyse her eser üzere, beden fonksiyonları tam çalışan tüketiciler dikkate alınarak tasarlanırlar. Hatta bazen olağan kullanıcıları bile çıldırtabilirler ya, neyse…

Engelli kullanıcılar ise kendilerini kısıtlayan problemleri aşabilecek yazılım ve donanımlara muhtaçlık duyarlar. Görme engelli bir adamın telefonda biriyle konuşması sorun değildir tahminen ancak, öte yandan cep telefonunun şahsen kendisiyle nasıl irtibat kuracaktır? Ya da boynundan aşağısı felçli bir adamın, sıradan bir bilgisayarı herkes üzere rahatça kullanması nasıl mümkün olabilir?

Başta Windows Vista olmak üzere, pek çok Windows sürümü hakkında pek çok yorum ve tenkit yapıldı geçmişte. Fakat neredeyse herkesin gözden kaçırdığı bir gerçek var. O da Vista’nın tümleşik olarak oldukça gelişmiş bir ses tanıma ve sesle kumanda yeteneğine sahip olduğuydu. Olağan ki Microsoft uzun vakittir Windows serisinde gittikça daha da gelişmiş “erişilebilirlik araçları” sunuyor. Lakin eli ayağı tutan kim bunların farkında ki?

Öte yandan, bu teknolojilerin şimdi daha gidilecek yolu olsa bile, şimdiki halleri bile engelli kullanıcılar için büyük kolaylık sağlayabiliyor. Doğal ki piyasada bu üzere araçların daha yeterli alternatifleri de var. Lakin burada değerli olan öge, Microsoft’un bunu bir bütünün kesimi olarak hazır sunmaya çalışması.

Bunun bir insan için ne kadar sıkıntı ve kıymetli olabileceğini düşünemiyor musunuz? Kolayı var, ellerinizi kullanmadan CTRL+ALT+Del kombinasyonuna basmayı bir deneyin! Şimdi de oturup düşünün, bilgisayarınızla sesle irtibat kurmanın değerini daha âlâ anlayacaksınız…

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir